Triển lãm "Chuyện nhỏ, chuyện to" của NSND Vương Duy Biên

Nhắc đến nhà điêu khắc Vương Duy Biên là khán giả của bộ môn nghệ thuật thị giác nhớ đến nhiều tượng đài nhân vật lịch sử, tượng đài có tính chính luận quan trọng. Tôi đã đến đảo Phú Quốc (nay thuộc tỉnh An Giang) dự Lễ khánh thành Tượng đài Bác Hồ, cao gần 21 mét với chủ đề Miền Nam trong trái tim tôi; thăm Tượng đài Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, Tượng cố Tổng Bí thư Trường Chinh, ở Nam Định (nay là Ninh Bình); nhưng khi tiếp xúc với tượng siêu nhỏ, với những ý tưởng và thông điệp không hề nhỏ, làm tôi không khỏi ngạc nhiên.

NSND Vương Duy Biên miệt mài tạo mẫu

“Tôi đã làm nhiều triển lãm cá nhân. Nhưng đây là một triển lãm toàn điêu khắc. Có to, có nhỏ.... Cái quá to thì không mang về bày được, nên phải giới thiệu bằng ảnh.  Triển lãm lần này tuy chưa thật đầy đủ các tác phẩm vì khó mượn lại của các nhà sưu tập (nhất là ở nước ngoài). Tuy nhiên, qua Chuyện nhỏ, chuyện to cũng phần nào biểu hiện được lối tư duy trong cách làm điêu khắc của mình...”, NSND Vương Duy Biên cho biết.

Ông đặt tên Triển lãm cá nhân lần này là Chuyện nhỏ, chuyện to, riêng tôi vẫn thích gọi, “Tượng nhỏ, thông điệp lớn”, đó là những giá trị chiêm nghiệm. “Cái tôi luôn hướng đến là tình cảm trong tác phẩm, dù là khuynh hướng nào, đề tài gì...!”, NSND Vương Duy Biên tâm sự. Nếu đặt tác phẩm và người xem, trong mối quan hệ đồng sáng tạo, hẳn người xem sẽ ngạc nhiên. 

Tác phẩm Đường đua sẽ được trưng bày tại Triển lãm Chuyện nhỏ, chuyện to

Mỗi tác phẩm là một câu chuyện, là một ý tưởng nhỏ để tương tác cùng người xem, có thể là chút vui vui, hài hước, có thể là sự châm biếm nhẹ nhàng và những bức chân dung làm gần đây mà tôi thích...  

Tượng dựng ở các không gian công cộng, có thể coi là những "chuyện to", thường là chuyện nghiêm túc, để lan tỏa rộng hơn những ý nghĩa lớn lao... và điều này đã được chứng minh qua thực tế tác phẩm làm từ lâu chính là bức Đức Thánh Trần Hưng Đạo - khánh thành năm 2000 - đặt tại Nam Định (Ninh Bình ngày nay).  

Bề ngoài NSND Vương Duy Biên là một người lịch lãm, không ồn ào, nhưng với chùm tác phẩm điêu khắc với chủ đề Chuyện nhỏ, chuyện to, xác tín ông là một người quan sát cuộc sống tinh tế, hóm hỉnh, thông minh. 

Có thể nhận ra trong Chuyện nhỏ, chuyện to là những ý vui - hài, có thể là những chuyện, sự việc xảy ra với mỗi người, mỗi ngày... và thường có chút triết lý nhẹ nhẹ, cho người xem có thể suy ngẫm cùng tác giả... Nhưng có thể đó là những tác phẩm được hình hài từ những câu châm ngôn, thành ngữ Việt; đến lượt tác phẩm làm bật lên những giá trị đạo lý qua những câu thành ngữ, tục ngữ. Hay nói cách khác, những giá trị đạo lý, nhân nghĩa được “điêu khắc hóa” vào tác phẩm.

Có thể ví dụ tên một vài tác phẩm điêu khắc như: Ghế to, ghế nhỏ, Ghế cao, ghế thấp, Thổi bóng, Kéo co hay nhảy dây đều được, Về nhì nhé, Đường đua...

Đặc biệt, đề tài về trẻ em, đề tài văn hóa làng quê trong những tác phẩm về sinh hoạt nông thôn, những vật dụng gắn liền với đời sống xưa như xô, chậu, chum ché, vòi nước công cộng... cũng được thể hiện trong nhiều tác phẩm điêu khắc.

NSND Vương Duy Biên là người thông tuệ, giàu kiến thức văn hóa, nên qua lăng kính của mình, các triết lý đời sống, mà ông gọi là “nhè nhẹ” đã làm cho người xem có thể lắng lại, suy ngẫm cùng tác giả.

“Trong không gian không lớn tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, tôi muốn có sự đan xen của Chuyện nhỏ, chuyện to - giữa ảnh các tượng to (phẳng) và các tác phẩm nhỏ (khối)... biết đâu đem lại sự thay đổi trong cảm nhận, sự hình dung và cảm xúc...”, NSND Vương Duy Biên chia sẻ. “Hy vọng, Triển lãm Chuyện nhỏ, chuyện to sẽ đem lại cho người xem một chút thú vị, và sự nhẹ nhàng trong nụ cười của mỗi người!”, ông khiêm tốn.

NSND Vương Duy Biên đã đưa các mẫu tượng về đến Ý Yên, chọn cơ sở đúc đồng uy tín nhất là Công ty TNHH Đúc Đại Nam để thực hiện đúc đồng. Nghệ nhân Nguyễn Văn Nam, Giám đốc cho biết, Công ty ông đang gấp rút hoàn thiện các tác phẩm cho kịp ngày mở Triển lãm của NSND Vương Duy Biên.

NSND Vương Duy Biên trao đổi với ông Nguyễn Văn Nam - Giám đốc Công ty TNHH Đúc Đại Nam (bìa trái) trước khi đúc đồng tác phẩm

Việc chọn lựa cơ sở đúc, nhiều lần xuống tận nơi kiểm tra từng công đoạn, hoàn chỉnh từng tác phẩm và đưa về Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Triển lãm, cho thấy NSND Vương Duy Biên tâm huyết và đầu tư chuyên nghiệp. Cũng cho thấy, dù là tác phẩm “điêu khắc mini”, nhưng là tấm lòng ông cống hiến cho nghệ thuật, luôn chứa đựng những thông điệp văn hóa.

Không ngừng sáng tạo, Vương Duy Biên là họa sĩ, nhà điêu khắc nổi bật đương đại. Năm 2017, ông đã làm một triển lãm tại tư gia đã đạt được nhiều thành công. Triển lãm đó trưng bày gần 80 tác phẩm, trong đó có hơn 40 bức tranh (tranh lụa, sơn mài, sơn dầu) và 30 tác phẩm tượng, một số các tác phẩm điêu khắc.

Sau triển lãm đó, tháng 9/2018, NSND Vương Duy Biên được một số đồng nghiệp của Pháp mời sang làm triển lãm tại Paris và Versailles. Triển lãm đã giới thiệu tới công chúng Pháp gần 70 tác phẩm thuộc cả 3 lĩnh vực điêu khắc (trên các chất liệu đồng, gỗ, nhôm), hội họa (tranh lụa, tranh sơn mài) và đặc biệt hơn cả là phần trình diễn nghệ thuật với sự tham gia của 10 nghệ sĩ Nhà hát Múa rối Việt Nam. 

Lần đầu tiên, công chúng Pháp được thưởng thức một phần trình diễn mới lạ kết hợp giữa nghệ thuật múa đương đại với nghệ thuật múa rối, giới thiệu những tác phẩm nghệ thuật của ông.

Đồng nghiệp điêu khắc và hội họa nhận xét, NSND Vương Duy Biên đã dành cả cuộc đời cho những niềm đam mê bất tận. Ngoài việc sáng tác, với cương vị là Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, ông vừa tổ chức các hoạt động phát triển tổ chức, hội viên; vừa nay đây mai đó tổ chức tọa đàm, hội thảo, kết nối nguồn lực, tạo nên những kết quả ban đầu đáng khích lệ vào việc phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Một số tác phẩm “điêu khắc mini” của NSND Vương Duy Biên sẽ được trưng bày tại triển lãm: