Từ Mexico đến Việt Nam: Những người phụ nữ đi qua lịch sử

Toàn cảnh không gian triển lãm ảnh “Những nữ chiến sĩ cách mạng Mexico” tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Hà Nội.

Trong những khung hình đen trắng, họ hiện lên với chiếc mũ rộng vành, những dây đạn vắt ngang ngực, hay giữa những sinh hoạt thường ngày của một thời nhiều biến động. Có người trực tiếp chiến đấu, có người chăm sóc thương binh, tiếp tế và đảm nhận những công việc phía sau chiến tuyến. Hơn một trăm năm đã trôi qua, những bức ảnh vẫn giữ nguyên dáng hình của họ ở một khoảnh khắc nào đó trong đời. Đằng sau mỗi gương mặt là một câu chuyện dài hơn những gì ống kính có thể ghi lại.

Hình ảnh nữ chiến sĩ trong Cách mạng Mexico, khoảng năm 1914, được giới thiệu tại khu trưng bày với chủ đề “Một biểu tượng của sức mạnh”.

Rời những tấm ảnh về Mexico, người xem bắt gặp những ký ức gần gũi hơn trong các gian trưng bày thường xuyên của bảo tàng. Ở đó có chân dung Nguyễn Thị Định, những nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc, những Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Bên cạnh những bức chân dung là đôi dép, chiếc mũ, cuốn sổ và những vật dụng đã nhuốm màu thời gian.

Chúng nằm lặng lẽ sau lớp kính, gợi nhắc rằng những con người từng đi qua các biến cố lớn lao của lịch sử cũng đã có một đời sống với biết bao điều nhỏ bé, thân thuộc.

Hình ảnh và tư liệu về Nguyễn Thị Định, người lãnh đạo phong trào Đồng khởi và gắn liền với “Đội quân tóc dài” Việt Nam.

Nhưng câu chuyện về phụ nữ không chỉ được kể bằng ký ức chiến tranh. Trong những không gian khác, hình ảnh người phụ nữ hiện diện qua những gánh hàng rong, những phong tục sinh nở, đời sống hôn nhân hay các tập quán của xã hội mẫu hệ. Những điều tưởng chừng bình thường ấy cũng lưu giữ dấu vết của thời gian, của những nếp sống đã được truyền qua nhiều thế hệ. Từ những người phụ nữ trong lịch sử đến chân dung phụ nữ đương đại, các tư liệu dần ghép nên một bức tranh rộng hơn về vị trí và những đóng góp của họ trong gia đình, cộng đồng và xã hội.

Hai đất nước, hai hành trình lịch sử riêng biệt, nhưng những hình ảnh được lưu giữ tại bảo tàng vẫn gợi lên những điểm gặp gỡ. Đó là những cuộc đời đã đi qua chiến tranh, những công việc âm thầm trong đời sống thường nhật, và cả mong muốn được sống, được lựa chọn con đường của riêng mình.

Các e học sinh tham quan triển lãm

Giữa những bức ảnh cũ, vẫn có người dừng lại ngắm nhìn, có những em học sinh bước qua các gian phòng. Thời gian cứ thế đi về phía trước, còn những gương mặt năm xưa vẫn ở đó, chờ một ánh nhìn để câu chuyện của họ được kể thêm lần nữa.

Nhân dịp Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, hành trình ấy cũng là một cách trở về với những ký ức đã xa. Bởi đôi khi, để hiểu thêm về một thời đại, người ta chỉ cần bắt đầu bằng việc dừng lại trước một gương mặt, một tấm ảnh cũ, hay một món đồ nhỏ còn sót lại sau bao năm tháng.

Một số hình ảnh ở triển lãm: