Bộ Giáo dục và Đào tạo: Khẩn trương điều chuyển, cung ứng bổ sung sách giáo khoa

Trao đổi tại Hội nghị Giao ban báo chí Trung ương ngày 15/9, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên cho biết, việc triển khai một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc diễn ra trong bối cảnh một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa cho học sinh; đồng thời việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi quy mô, cơ cấu và địa bàn học sinh. Những yếu tố này khiến nhu cầu sách giáo khoa tại một số địa phương biến động lớn trong thời gian ngắn so với kế hoạch ban đầu.

Theo Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên, công tác cung ứng sách giáo khoa đã được Bộ chuẩn bị, chỉ đạo từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026, với yêu cầu bảo đảm cung ứng đủ sách giáo khoa trước ngày 15/8/2026. Bộ đã chỉ đạo các địa phương rà soát, tổng hợp nhu cầu; các cơ sở giáo dục xác định nhu cầu thực tế; nhà xuất bản tổ chức sản xuất, in, phát hành, điều phối và xây dựng phương án dự phòng.

Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sẽ được sử dụng từ năm học 2026–2027. Ảnh Báo Chính phủ

Tuy nhiên, từ giữa tháng 8/2026, báo chí bắt đầu phản ánh tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ tại một số địa phương. Bộ Giáo dục và Đào tạo sau đó liên tiếp có các văn bản chỉ đạo, yêu cầu các Sở Giáo dục và Đào tạo, NXB Giáo dục Việt Nam bảo đảm cung ứng sách giáo khoa cho năm học 2026–2027.

Ngày 9/9, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về tình hình cung ứng sách giáo khoa. Thực hiện kết luận của Phó Thủ tướng tại Thông báo số 467/TB-VPCP ngày 10/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Kế hoạch số 1906/KH-BGDĐT ngày 11/9, tập trung rà soát chính xác nhu cầu và số lượng sách còn thiếu; điều chuyển ngay sách từ nơi thừa sang nơi thiếu; tiếp tục in, cung ứng bổ sung những đầu sách còn thiếu; công khai điểm bán, đường dây nóng và các kênh đặt hàng trực tuyến; duy trì tổ công tác phản ứng nhanh và bộ phận thường trực 24/7 đến hết ngày 30/9. Trong thời gian chờ bản in, sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí.

Theo số liệu tổng hợp của NXB Giáo dục Việt Nam, đến hết ngày 14/9, tổng nhu cầu sách giáo khoa được cập nhật là 245,94 triệu bản, kế hoạch in là 228,9 triệu bản; NXB Giáo dục Việt Nam đã cung ứng đến các địa phương khoảng 236,60 triệu bản.

Chiều 14/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức họp trực tuyến với Sở Giáo dục và Đào tạo của 34 tỉnh, thành phố để tiếp tục rà soát, chỉ đạo xử lý tình trạng thiếu sách. Theo số liệu tổng hợp, xác nhận đến 18 giờ cùng ngày, các địa phương còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa.

Trên cơ sở nhu cầu được các địa phương xác nhận, Bộ chỉ đạo NXB Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9; ưu tiên học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, nhất là tại các trường nội trú ở địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn sách giáo khoa.

Bộ cũng yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, cập nhật, báo cáo trước 16 giờ ngày 15/9 để xử lý ngay những trường hợp còn thiếu, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.

“Không thể để lặp lại ở những năm học tiếp theo”

Lý giải nguyên nhân của tình trạng thiếu sách giáo khoa, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng có cả yếu tố khách quan và chủ quan.

Về khách quan, đây là năm học đầu tiên sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc; một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi nhu cầu. Trong khi đó, thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn, còn quá trình sản xuất, in và cung ứng cần có thời gian chuẩn bị.

Về chủ quan, Bộ Giáo dục và Đào tạo thẳng thắn nhận trách nhiệm trong công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu sách giáo khoa trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của NXB Giáo dục Việt Nam chưa đầy đủ; giải pháp xử lý một số hạn chế trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách chưa đủ nhanh và linh hoạt.

Công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng tại một số địa phương cũng chưa thật chủ động. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh, nhất là sau những thay đổi về tổ chức trường, lớp, chính sách hỗ trợ sách giáo khoa và nhu cầu mua thêm của học sinh, cha mẹ học sinh, ở một số nơi chưa kịp thời.

Về trách nhiệm quản lý, Bộ xác định việc để thiếu cục bộ sách giáo khoa có trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, NXB Giáo dục Việt Nam và các địa phương.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhìn nhận việc để xảy ra thiếu sách giáo khoa cục bộ tại một số địa phương là rất đáng tiếc; những tồn tại, hạn chế này cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh, khắc phục và không thể để lặp lại ở những năm học tiếp theo, nhất là trong việc theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế biến động.

Trước mắt, Bộ tập trung xử lý số sách giáo khoa còn thiếu đã được xác nhận; chỉ đạo NXB Giáo dục Việt Nam điều chuyển sách giữa các địa bàn, tiếp tục in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế. Trong thời gian chờ bản in, sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí; các cơ sở giáo dục đồng thời khai thác sách tại thư viện và sách cũ còn sử dụng được nhằm hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.

Về lâu dài, Bộ sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sách giáo khoa theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù; quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thống nhất; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt, bảo đảm cung ứng chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.

Cũng tại buổi giao ban, Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên trao đổi về một số nội dung trong sách giáo khoa đang được dư luận quan tâm.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW và các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bộ đang triển khai rà soát, điều chỉnh tổng thể Chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa theo hướng giảm tính hàn lâm, tăng thực hành, trải nghiệm; tăng cường giáo dục toàn diện và cập nhật những yêu cầu mới.

Bộ thường xuyên theo dõi thông tin từ thực tiễn; tiếp nhận ý kiến của chuyên gia, cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh và cơ quan báo chí; đồng thời chỉ đạo các cơ quan chuyên môn rà soát những nội dung, ngữ liệu trong sách giáo khoa được phản ánh là chưa phù hợp.

Quan điểm của Bộ là “lắng nghe, cầu thị nhưng phải khoa học, thận trọng và có trách nhiệm”. Mọi nội dung được xem xét điều chỉnh phải được đánh giá trên cơ sở khoa học, chuyên môn, pháp luật và yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông; bảo đảm tính chuẩn mực, giáo dục, kế thừa và ổn định.

Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định không điều chỉnh nội dung sách giáo khoa chỉ trên cơ sở một phản ánh riêng lẻ hoặc theo áp lực dư luận. Đối với những nội dung qua rà soát được xác định là chưa phù hợp, Bộ sẽ chỉ đạo nghiên cứu, xử lý theo đúng quy trình và thẩm quyền. Việc rà soát, điều chỉnh được thực hiện tổng thể, có lộ trình, bảo đảm chất lượng giáo dục và không làm gián đoạn, gây xáo trộn không cần thiết đối với hoạt động dạy và học.